Chăm sóc người già hậu Covid và sức khỏe gia đình nên bắt đầu từ đâu?
Đội ngũ chúng tôi thường nhận được câu hỏi này từ độc giả. Nhiều nhà không lo về một căn bệnh cụ thể nào. Họ lo vì không biết nên bắt đầu chăm sóc từ đâu. Sau Covid, mỗi gia đình đều có cảm giác phải tự xoay xở.
Theo kinh nghiệm của chúng tôi, nền tảng thường nằm ở ba việc: ăn uống hợp lý, vận động vừa sức và chủ động phòng bệnh. Đây không phải công thức đóng gói sẵn. Mỗi nhà một hoàn cảnh, nhưng nguyên tắc thì khá giống nhau.
Chúng tôi từng trò chuyện với nhiều gia đình ba thế hệ sống chung. Có nhà con cái đi làm xa, ông bà ở với cháu nhỏ. Dù khác hoàn cảnh, ai cũng mong cả nhà khỏe và ít phải đối mặt với những cơn ốm bất ngờ. Bài này tổng hợp những gì chúng tôi thấy hữu ích nhất, để bạn điều chỉnh cho phù hợp với nhà mình.
Bữa cơm cân bằng cho từng thế hệ
Một bữa cơm đủ chất thường gồm tinh bột, đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất. Nhu cầu của mỗi người trong nhà lại khác nhau. Trẻ nhỏ đang lớn cần nhiều đạm và canxi để xương và não phát triển. Người trưởng thành bận rộn thì cần năng lượng bền, thường đến từ ngũ cốc nguyên hạt.
Với người cao tuổi, câu chuyện có phần khác. Hệ tiêu hóa thường chậm hơn trước. Món ăn nên mềm, dễ nhai, nhưng vẫn giàu dưỡng chất. Chúng tôi hay gợi ý luân phiên cá, thịt, trứng và đậu trong tuần. Cách này vừa đa dạng nguồn đạm, vừa giúp bữa ăn bớt nhàm.
Giảm mặn, giảm dầu mỡ mà vẫn ngon miệng
Ăn mặn và dùng nhiều mỡ động vật là một nguyên nhân quen thuộc dẫn đến huyết áp cao. Chúng tôi từng đồng hành cùng một gia đình có bố bị cao huyết áp nhẹ. Họ không đổi cả thực đơn. Họ chỉ nêm nhạt hơn và chuyển từ chiên sang hấp, nướng. Sau vài tuần, người nhà thấy chỉ số huyết áp của bác cải thiện rõ. Một thay đổi nhỏ mà kết quả đến nhanh hơn cả nhà tưởng.
Bạn có thể bắt đầu bằng cách nêm nhạt hơn bình thường một chút. Dầu ô liu, dầu hướng dương hay dầu đậu nành thường là lựa chọn tốt hơn mỡ động vật, vì giàu axit béo chưa bão hòa. Duy trì đều đặn thì khác biệt sẽ dần rõ theo thời gian.
Vi chất tự nhiên hỗ trợ đề kháng
Hệ miễn dịch khỏe giúp cơ thể chống chọi tốt hơn với virus và vi khuẩn. Rau củ quả tươi là nguồn vi chất dễ tiếp cận nhất. Cam, ổi, kiwi giàu vitamin C. Bông cải xanh và cải bó xôi có nhiều chất chống oxy hóa. Hạnh nhân và óc chó cung cấp thêm kẽm và selen. Chúng tôi khuyên mỗi ngày nên có ít nhất một phần rau xanh và một phần trái cây tươi. Đừng chỉ nghĩ đến bổ sung khi cơ thể đã mệt.
Vận động mỗi ngày, mỗi người một cách
Dinh dưỡng tốt mới là một nửa chặng đường. Vận động đều đặn là phần còn lại. Nó giúp cơ thể dẻo dai hơn, tiêu hao năng lượng dư thừa và giữ tinh thần sảng khoái.
Không cần phòng tập đắt tiền. Phòng khách hoàn toàn có thể thành nơi tập chung. Bố mẹ và con cái có thể cùng kéo giãn cơ hoặc nhảy theo nhạc buổi tối. Với ông bà, đi bộ chậm quanh sân hay vài động tác dưỡng sinh nhẹ là đủ. Cách này kích thích tuần hoàn máu mà không tạo áp lực lớn lên tim.
Chúng tôi từng gặp một cặp vợ chồng lớn tuổi duy trì đi bộ mười lăm phút mỗi sáng suốt nhiều năm. Cả hai đều nói đầu gối đỡ đau hơn, và giấc ngủ ban đêm cũng sâu hơn.
Bớt ngồi, thêm những lần đứng dậy
Ngồi lâu trước máy tính hay điện thoại làm tăng nguy cơ thừa cân và đau nhức khớp. Chúng tôi thường khuyên mọi người tạo thêm cơ hội đứng dậy trong ngày. Quãng đường không xa thì đi cầu thang bộ thay vì thang máy.
Cứ sau mỗi giờ làm việc, hãy đứng dậy vươn vai vài phút. Cuối tuần, cả nhà có thể cùng dọn dẹp hay tưới cây ngoài sân. Đây là cách vận động nhẹ nhàng mà vẫn gắn kết gia đình.
Giấc ngủ và tinh thần cũng quan trọng
Cơ thể khỏe cần giấc ngủ chất lượng và tinh thần thư thái. Khi ngủ, cơ thể sửa chữa tổn thương và tái tạo năng lượng đã dùng trong ngày. Người lớn thường cần khoảng bảy đến tám tiếng mỗi đêm. Trẻ nhỏ cần ngủ nhiều hơn để phát triển toàn diện.
Căng thẳng kéo dài có thể làm suy yếu miễn dịch ở cả người già lẫn người trẻ. Chúng tôi gợi ý hạn chế điện thoại ít nhất một tiếng trước khi ngủ. Thay vào đó, nghe nhạc nhẹ, thiền ngắn hay trò chuyện với nhau đều giúp xua áp lực khá hiệu quả.
Chủ động phòng bệnh và chuẩn bị tủ thuốc
Quản lý sức khỏe gia đình cần sự chủ động. Đừng đợi có người ốm mới bắt đầu lo. Khi thời tiết đổi thay hoặc dịch bệnh bùng lên, nhà nào đã chuẩn bị sẵn sẽ đỡ lúng túng hơn nhiều. Nếu muốn cập nhật thêm kiến thức y khoa phổ thông, bạn có thể theo dõi chuyên mục sức khỏe của chúng tôi.
Phòng bệnh giao mùa và bệnh mãn tính
Giao mùa là lúc virus đường hô hấp hoạt động mạnh. Giữ ấm cổ và bàn chân cho người già và trẻ nhỏ là nguyên tắc cơ bản. Súc họng bằng nước muối sinh lý và rửa tay sau khi ra ngoài là thói quen đơn giản nhưng hiệu quả.
Người lớn tuổi có bệnh nền như tiểu đường hay cao huyết áp cần được theo dõi sát hơn. Khám sức khỏe định kỳ gần như là bắt buộc với nhóm này. Theo dõi đều các chỉ số giúp gia đình điều chỉnh ăn uống và sinh hoạt kịp thời. Nếu có triệu chứng bất thường, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ thay vì tự xử lý.
Những vật dụng nên có trong tủ thuốc
Tủ thuốc chuẩn bị chu đáo sẽ là chỗ dựa khi tình huống bất ngờ xảy ra. Tủ nên đặt nơi khô ráo, dễ lấy và xa tầm tay trẻ nhỏ. Chúng tôi khuyên mỗi nhà nên có:
- Thuốc hạ sốt, men tiêu hóa và nước muối sinh lý, dùng khi cảm sốt hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ.
- Bông băng, gạc vô trùng và băng cá nhân để sơ cứu vết trầy xước.
- Nhiệt kế điện tử và máy đo huyết áp, đặc biệt hữu ích với người cao tuổi.
- Sổ ghi tiền sử bệnh và thuốc đang dùng của từng thành viên.
Mỗi tháng, dành vài phút kiểm tra hạn sử dụng. Vỉ thuốc hết hạn hoặc đổi màu nên bỏ ngay, để khi cần gấp thì yên tâm.
Trọng tâm chăm sóc người già hậu Covid
Sau những đợt bệnh nặng, thế hệ đi trước cần được quan tâm đặc biệt. Nhiều di chứng kéo dài có thể khiến thể trạng ông bà sa sút nhanh. Chúng tôi từng đồng hành cùng một gia đình có bà cụ hồi phục sau Covid nhưng vẫn hụt hơi và mệt suốt nhiều tháng.
Việc chủ động tìm hiểu cách chăm sóc người cao tuổi hậu Covid giúp gia đình đó nhận ra sớm dấu hiệu bất thường. Họ đưa bà đi khám kịp, không để bệnh âm ỉ kéo dài.
Bên cạnh thể chất, đời sống tinh thần của người cao tuổi cũng cần chăm chút. Hãy kiên nhẫn lắng nghe và trò chuyện thường xuyên. Để ông bà tham gia các hoạt động chung trong nhà cũng rất có ích. Không khí gia đình ấm áp là nguồn động viên quý giá.
Nhiều nhà hiện quan tâm đến thiết bị hỗ trợ theo dõi sức khỏe tại nhà. Nếu bạn đang tìm hiểu hướng này, chúng tôi từng chia sẻ về ứng dụng công nghệ trong theo dõi sức khỏe, bạn có thể tham khảo để chọn giải pháp hợp với nhà mình.
Kết luận
Chăm sóc người già hậu Covid và sức khỏe gia đình không diễn ra trong một sớm một chiều. Đây là hành trình dài, cần sự đồng lòng của cả nhà. Một bữa cơm cân bằng, buổi đi bộ cùng nhau hay lần khám định kỳ đều góp phần xây nền tảng vững vàng.
Bạn không cần thay đổi tất cả ngay. Hãy bắt đầu từ việc nhỏ hôm nay, như bớt chút muối trong nồi kho hay rủ ông bà đi dạo buổi chiều. Nếu cần thêm cẩm nang, bạn có thể ghé trang chủ của chúng tôi. Và với vấn đề sức khỏe cụ thể, tham khảo bác sĩ luôn là lựa chọn an toàn nhất.